Câu chuyện người thứ ba của sao Việt và đôi điều lạm bàn
Câu chuyện người thứ ba của sao Việt và đôi điều lạm bàn
17 Tháng Ba, 2016
Ứng xử thấu tình đạt lý, bí quyết thành công thời hiện đại
Ứng xử thấu tình đạt lý, bí quyết thành công thời hiện đại
22 Tháng Ba, 2016

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại

C hiến tranh, dù với lớp nghĩa nào: là cuộc chiến mở rộng ranh giới lãnh thổ, chiến tranh mang danh “vệ quốc” chính nghĩa, hay thực chất là cuộc chiến giành giật vị thế, phô trương sức mạnh, đều có một đích đến chung không thể khác: đẩy nhân loại tiệm cận với màu trời bê bết máu, chặt đứt gãy sợi dây nối kết yêu thương giữa người với người. Nếu để diễn giải chiến tranh trong một cụm từ ngắn gọn, thì hẳn có thể gọi là manh mối dẫn nguồn của tất thảy sự mất mát, đớn đau.

Nói về chiến tranh và những hậu quả nó để lại, hẳn cần một cuốn sách dày để diễn giải. Bởi với một khái niệm mang tính quá trình như đau thương, lời lẽ nào giải bày hết nếu chỉ nhìn vào với tư cách đang nói về những khung cảnh đẫm máu trong quá khứ ở bầu trời hòa bình, ngôn từ nào bộc lộ hết những vết thương dấu chân chiến tranh hằn lại nếu chính bản thân mình chưa từng kinh qua, chỉ cảm nhận sơ sài qua nước mắt, đôi ba câu chia sẻ của người trong cuộc?

1 Chiến tranh đi liền với sát sanh

Cơn lốc chiến tranh kéo qua, mọi miền đất đều lung lạc từ gốc rễ sự gắn bó, yêu thương. Chẳng còn lại gì sau chuỗi ngày tranh đấu, ngay cả những người chiến thắng, hay kẻ thất bại suy cho cùng đều đớn đau như nhau. Nói cách khác, ai cũng là tội phạm và ai cũng là nạn nhân.

Bởi lẽ, chiến tranh đi liền với sát sanh. Chiến tranh và sát sanh là hai khái niệm có sự tương hỗ, gắn kết qua lại, dù ở đây theo một chiều hướng tiêu cực tận cùng. Chiến tranh là nhân thì sát sanh là quả, và sát sanh là nhân thì chiến tranh là quả.

Nhắc tới hai từ chiến tranh, ý niệm đầu tiên hiển lộ là cái chết. Giữa hai bờ chiến tuyến, bên nào cũng thương đau chất chồng, nhưng mất mát lớn nhất vẫn gọi tên những người vô tội. Mà phạm trù “người vô tội” này không có ranh giới, nó càn quét và “có nghĩa” trong mọi không gian, mọi đối tượng, từ một đứa trẻ đang nằm trong vòng tay mẹ, một cô gái đang nấu bữa cơm gia đình đấm ấm trong gian bếp nhỏ, đến một cụ già gầy guộc đang cố vớt vát chút sức khỏe trong phòng ăn bằng cách uống một ly sữa…

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại 1

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại

Do đó, với bản chất hướng thiện, thắt chặt sợi dây thương yêu giữa người với người hướng đến một xã hội yên bình, an lạc, Phật giáo không thích chiến tranh, trong suốt lịch sử chưa bao giờ Phật giáo gây ra chiến tranh cho bất cứ nơi nào có mặt.

Chiến tranh đi liền với sát sanh. Không có bất kì sự bình yên nào ở giữa. Bất chấp khoảng cách giữa kẻ mạnh – kẻ yếu, kẻ khiêu chiến – kẻ bị xâm lược, hay một phạm trù nào khác, tất cả chỉ còn lại chân dung của kẻ thù. Mà đã là kẻ thù, thì phải tiêu diệt. Sát sanh lan rộng khắp các chiến trường, ranh giới sinh – tử chỉ mỏng tang như sợi chỉ, tính mạng con người như một chiếc lá sát vực thẳm, chỉ cần một cơn gió nhẹ, một sinh linh trở về cát bụi.

Trong trận chiến không khoan nhượng này, hai bên chiến tuyến bên nào cũng mất mát. Ai cũng có thể là nạn nhân của một kẻ sát sanh, và ai cũng có thể là kẻ sát sanh sắp cướp đi sinh mạng một người khác, ai cũng đứng trước cánh cửa của không gian giết chóc, gieo những cây giống bất thiện (tất nhiên, không thể gộp chung để đánh giá mọi hành động sát sanh này, cần phải dựa trên nhiều yếu tố khác).

Đạo Phật không chủ trương sát sanh để mưu cầu hạnh phúc, đạt được thành ý. Đạo Phật cũng coi trọng sự tồn tại của mọi chúng sanh. Do đó từ trước đến nay Đạo Phật không chấp nhận chiến tranh dù dưới hình thức nào, danh nghĩa nào.

2 Xé toạc những bầu trời yên bình

Đức Phật từ 2050 năm trước đã coi việc ngăn ngừa chiến tranh, dựng xây một thế giới hòa bình, yên ổn là những vấn đề cốt lõi. Bởi lẽ, không có chiến tranh nào không mất mát, đau thương.

Như đã nói, chiến tranh giống như một cơn lốc, quét qua vùng đất nào cũng để lại dấu chân hằn sâu mang tên máu và nước mắt. Những vùng trời vốn dĩ bình yên, chỉ trong phút chốc hóa thành chiến trận, tổn thương là điều hiển nhiên và phải có, chỉ là mức độ tác động ít, nhiều đối với từng chủ thể khác nhau.

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại 2

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại

Sự “dịch chuyển” không gian sống là sự hiện hữu nổi cộm trong thế chiến. Từ một người đàn ông sống giản dị, đầm ấm bên gia đình, trở thành một tù nhân phải hứng chịu những sự tra tấn dã man, từ khoảng trời bình yên của gia đình thành một bầu không gian lởm chởm đòn roi, nước mắt, và cả máu.

Chiến tranh dù ngụy biện bằng cách nào cũng đã xé toạc bầu trời yên bình của một mái nhà, một ngôi làng, một đất nước, đưa chúng qua thế giới của đau đớn và cô độc. Người ta có thể chỉ mất một vài giây để giết chết một người, nhưng người nhà của nạn nhân phải mất cả đời để lấp đầy khoảng trống người ra đi để lại, dù suốt quãng thời gian họ sống, chưa có khoảnh khắc nào làm việc thất đức. Chiến tranh như “tai họa trên trời giáng xuống”, chẳng chừa một ai, chẳng phân biệt người xấu tốt. Đích đến của chúng, “sứ mệnh” của chúng là phá nát một bầu trời vốn dung dị, yên bình.

3 Nảy sinh những rạn nứt từ chiến tranh

Đức Phật luôn hướng con người ta đến việc kết nối, yêu thương lẫn nhau, để nhân loại không còn tồn tại bất cứ ranh giới chia cắt, ghét bỏ, hận thù nào giữa người với người. Chiến tranh thì hoàn toàn ngược lại.

Bỏ qua những mất mát cá nhân, những tổn thương tinh thần khi có người thân hi sinh ở chiến trường, gia đình tan tác, loạn lạc sau chiến tranh. Cũng bỏ qua những hậu quả sót lại như bệnh tật, đau đớn thể xác, bỏ qua những di chứng lưu truyền cả sang các thế hệ sau như chất độc màu da cam…, điều chiến tranh để lại là những rạn nứt mang tính tổng thể. Rạn nứt mối quan hệ giữa người – với người, rạn nứt mối quan hệ giữa hai đất nước, sự thù hận trỗi dậy, hằn sâu và bám rễ.

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại 3

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại

Đơn cử là nhắc đến những cuộc chiến tranh tại Việt Nam, người dân Việt Nam nhất là những người đã kinh qua đau đớn do chiến tranh để lại, hẳn còn luôn nhức nhối, đau đáu mối thù hằn lúc này không còn là tính cá nhân nữa. Lãng quên đi nỗi đau đã khó, tha thứ cho kẻ gây ra nỗi đau của mình còn khó hơn bao giờ hết. Sự chia cắt vô hình giữa người với người từ đó nảy sinh. Cũng như những người sinh ra đã có màu da khác biệt, họ bị giết chóc chỉ vì sự khác biệt này, và mối thù của họ mãi hằn sâu là những con người có màu da ngược lại, đã xé toạc những mảnh đời của những “đồng loại” họ.

Nhưng, Phật giáo với tính chất hướng thiện, luôn muốn con người mở lòng từ bi, bao dung và tha thứ, sẽ kết nối mọi rạn nứt chiến tranh để lại, hàn gắn những vết xước giữa hai vùng đất chiến tranh đi qua.

4 Một bước chậm kinh tế

Như đã nói, chiến tranh như một cơn bão, cuốn cả người thân, cuốn cả gia đình và cuốn luôn cả một nền kinh tế đang bình ổn, đang phát triển xuống gầm sâu của tiêu cực. Nhà cửa mất, của cải mất, xã hội loạn lạc, kinh tế theo đó lùi lại một bước dài, thậm chí trở về vạch xuất phát đầu tiên với một bàn tay trắng, gầy dựng lại tự đầu sự ổn định ước mơ.

Thử tưởng tượng, nếu không phải kiên trì gánh gồng những năm tháng kháng chiến chống giặc ngọa xâm…, thì vị thế của dân tộc Việt Nam hiện nay ở mức nào? Không hẳn sẽ đỉnh cao, nhưng chắc hẳn sự bền bỉ của thời gian sẽ làm tổng thể tiến bộ hơn rất nhiều.

Thử tưởng tượng, thay vì chiến tranh giành giật một mảng lãnh thổ, một vùng đất mới, sự đoàn kết gắn nối người với người lại cùng nhau, kết chặt dân tộc này với dân tộc kia lại với nhau, để cùng phát triển, cùng hướng đến một nền kinh tế hiện đại và văn minh, thì mảng màu kinh tế thế giới nói chung thời khắc này, hẳn sẽ tươi sáng hơn thật nhiều.

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại 4

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại

Những cánh chim hòa bình đang sải cánh tự do trên khoảng bầu trời tại nhiều vùng đất, nhưng tại một vài nơi vẫn bị cản lại bởi cánh cửa sắt mang tên chiến tranh, tàn phá và bạo động, mất mát. Chiến tranh đi qua, là một vùng đất mới phải gầy dựng lại, một đất nước mới phải lao đao chống trả những hậu quả tất yếu còn sót lại…

Phật giáo với tư tưởng bất bạo động, coi trọng ý nghĩa to lớn của hòa bình của an lạc, hướng đến tình hữu nghị, đoàn kết là một phần quan trọng giúp những cái tâm ác trở nên lành hơn, để coi hạnh phúc của người khác là hạnh phúc của mình, để “tâm hòa thế giới hòa”, tránh xa những va chạm, sát sanh, mất mát. Hi vọng không còn vùng đất nào còn tồn tại cánh sửa sắt vững chai ngăn cản cánh chim hòa bình tự do.

5 Sự trừng phạt khốc liệt

Đức Phật luôn dạy rằng “gieo nhân nào, gặp quả nấy”. Mà chiến tranh thì dưới danh nghĩa nào cũng không thể chấp nhận, bởi điều cuối cùng còn lại cho cả hai bên chủ chiến và bị chiến đều là mất mát, đau thương, gieo rắc bệnh tật, nghèo nàn, khổ cực… Những sự trừng phạt do đó khốc liệt ngay từ khi bắt đầu.

Những nước chủ chiến sau khi chiến thắng rất có thể sẽ là “nạn nhân” tiếp theo của một cuộc chiến mang danh “chính nghĩa” sau đó và thất bại dưới một bên chủ chiến khác. Vòng tròn trừng phạt đó từ bắt đầu, và không có dấu hiệu dừng lại khi lòng tham con người lấy danh nghĩa quốc gia làm bản chắn chưa dừng lại.

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại 5

5 nỗi đau tận cùng mà chiến tranh mang lại cho nhân loại

Bên chủ chiến hay bên bị chiến đều là con người, những người ấy đều có gia đình, người thân, bạn bè và cả ước mơ. Chiến tranh có khi cướp đi của họ tất cả, chẳng còn chút vương nào vui tươi, sự trừng phạt trỗi dậy ngay từ khi bắt đầu. Một chú lính hi sinh, có nghĩa là vợ anh ấy để tang chồng cả đời, sống trong côi cút, mẹ già nuốt đắng cay sống vất vưởng cho qua đoạn đường đau khổ còn lại, cô con gái, cậu con trai còn bé xíu mất đi niềm hạnh phúc tưởng chừng giản dị nằm trong lòng bàn tay ấy là có một gia đình đầm ấm, xã hội mất đi một thanh niên đầy sức trẻ, khát khao. Nối tiếp những mất mát đó, hỏi thử hai phe chiến tuyến còn lại gì? Hay chỉ là sự trừng phạt dành cho thế hệ tương lai, những cô bé, cậu bé mất cha, mất mẹ, mất gia đình sau chiến tranh, mất tuổi thơ, mất ước mơ, mất sự ngây thơ lẽ ra đáng có, để thay vào đó những mưu tính trả thù, những suy nghĩ mang mầm mống tiêu cực, những hạt giống không mang lại an lạc cho tâm hồn.

Đức Phật đã dạy rằng, không thành quả nào bền vững do bàn tay, công sức không chính đáng của mình làm nên, rồi mọi hư danh, ác ý cũng tiêu tan và phải trả về nơi bắt đầu của nó. Sự trừng phạt đã đến ngay từ khi chiến sĩ đầu tiên chết trên mặt trận, dù là thân xác đó thuộc về bên phái nào, cũng như nhau.

Để luôn được sống trong hòa bình, an lạc, nâng cao tinh thần đoàn kết, hữu nghị đẩy xa nguy cơ chiến tranh, cách duy nhất hiệu quả là xây dựng một thế giới hòa bình bằng những cái tâm tốt, triệt tiêu gốc rễ nảy sinh chiến tranh trong tâm thức, yêu thương người như yêu thương mình, biến những khoảnh khắc sống trên đời luôn ý nghĩa và trọn vẹn. Bởi lẽ, chiến tranh mãi mãi là cội nguồn của mọi đau đớn, mất mát, dày vò cả nhân loại.
Nguồn Blog Phật Giáo
Tác Giả: Tiểu Phương
Tiểu Phương
Tiểu Phương
Tiểu Phương tốt nghiệp trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn tại thành Phố Hồ Chí Minh. Là cộng tác viên của Blog Phật Giáo. Rất thích đạo Phật và viết lách.

1 Comment

  1. ngọc nói:

    cảm ơn ạ =)))))

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *