Gieo trồng thiện duyên
Gieo trồng thiện duyên
18 Tháng Hai, 2017
Cái Đẹp Nào Cũng Mong Manh
Cái Đẹp Nào Cũng Mong Manh
21 Tháng Hai, 2017

Nghiệp và đổ nghiệp

Nghiệp và đổ nghiệp 6

Nghiệp và đổ nghiệp

Chúng ta là kết tinh của tất cả những nghiệp của mình, bởi vì chúng ta là sự kết hoá biểu hiện của nghiệp. Nhưng phải chăng, nghiệp chỉ biểu hiện cho những gì đau khổ của con người? Và có hay không cái gọi là nghiệp và đổ nghiệp trong quá trình tu tập làm một số Phật tử hoang mang? Trong bài viết này, chúng tôi xin giải đáp.

Sinh ra trên đời, về cơ bản con người ai cũng đều có lục căn gồm: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý. Thế nhưng các bộ phận đó trên cơ thể mỗi người đều khác nhau, không ai giống ai, dù cho là cặp song sinh thì vẫn có những nét khác biệt. Trong cuộc đời ta thấy có kẻ giàu người nghèo, có người thông minh lại có người chậm chạp, có người sung sướng hạnh phúc cũng có người vất vả khổ sở cả đời, có người xinh đẹp quý phái thì cũng có người xấu xí bần tiện. Giả thiết có một đấng quyền năng tối cao chỉ định được thì hẳn là vị ấy đã không công bằng.

Giải thích điều này, về mặt đại cương, có thể nói sự di truyền và hoàn cảnh ảnh hưởng nhiều đến con người nhưng không đủ để cắt nghĩa tất cả sự sai biệt nhỏ nhiệm khác. Tất cả những sự khác biệt đó, cho dù khoa học phát triển tiên tiến như ngày nay cũng chưa có một giải đáp thấu tình đạt lý để con người chúng ta cảm thấy thỏa đáng.

Nghiệp và đổ nghiệp

Nghiệp và đổ nghiệp

Theo đạo Phật, tất cả những sự cách biệt sai khác, không những chỉ do sự di truyền hoàn cảnh xung quanh của cảnh vật chung sống và của các thức ăn, mà cũng là do ở nghiệp của tự thân, hay nói một cách khác, do gia tài chúng ta thọ hưởng của những nghiệp ở quá khứ và hiện tại. Chúng ta là kết tinh của tất cả những nghiệp, bởi vì chúng ta chỉ là sự kết hoá biểu hiện của nghiệp. Nhưng phải chăng, nghiệp chỉ biểu hiện cho những gì đau khổ của con người?

Trong kiệt tác Truyện Kiều, Nguyễn Du từng viết: “Đã mang lấy nghiệp vào thân/ Cũng đừng trách lẫn trời gần trời xa” đã thể hiện cái nhìn tiêu cực và phiến diện về chữ nghiệp của đạo Phật. Vậy nghiệp bao gồm những gì? Và có hay không cái gọi là “đổ nghiệp” trong quá trình tu tập làm một số Phật tử hoang mang? Trong bài viết này, chúng tôi xin giải đáp.

1 Định nghĩa

Nghiệp tiếng Phạn là Karma (tiếng Pàli Kamma), nghĩa là hành vi hay hành động tạo tác, là tất cả hành động cố ý của một sinh vật ở trên cõi đời, dù thuộc về thân (là những hành động như đi, đứng, làm), khẩu (là những lời nói phát từ nơi miệng của người, như khen, chê, nói, hát) hay ý (là ý tưởng, suy nghĩ, quán niệm), đều gọi là Nghiệp. Nói một cách bao quát thì mọi hành động dù không cố ý cũng gọi là Nghiệp. Nhưng ở trong phạm vi con người mà nói, thì phải có sự cố ý mới gọi là Nghiệp.

Nghiệp và đổ nghiệp 3

Nghiệp và đổ nghiệp

Xem thêm: Gieo trồng thiện duyên

Theo Phật giáo, ý là quan trọng, ý làm chủ mọi hành động và lời nói của con người. Cho nên, trong ba nghiệp, ý nghiệp là nặng nhất. Đọc kinh Pháp Cú, ta thấy chàng thủ lĩnh “ý” hết sức tối cao: “Ý dẫn đầu các pháp, ý làm chủ ý tạo, nếu với ý thanh tịnh, nói lên hay hành động, an lạc bước theo sau như bóng không rời hình; nếu với ý ô nhiễm, nói năng hay hành động, khổ não bước theo sau, như bánh xe đi theo chân con vật kéo xe”.

2 Các loại nghiệp

Trong mối quan hệ nhân quả, nghiệp là nhân và quả báo là kết quả của nghiệp. Cũng như bóng theo hình, mọi hành động có ý đều có kết quả tùy thuộc. Nghiệp nhân có thể so sánh như hạt của cây xoài; trái xoài, quả của cây do hạt xoài sinh ra cũng như quả báo. Các nghiệp đều phát sinh kết quả tất nhiên của nó, hoặc trong hiện tại, hoặc ở tương lai. Năng lực tạo thành kết quả tất nhiên của nó đều tiềm tàng trong nghiệp.

Xét về những nghiệp chi phối sự đi đầu thai của con người, gồm có:

      Tích lũy nghiệp:là những nghiệp chất chứa từ đời này sang đời khác.

      Tập quán nghiệp: là những nghiệp tạo thành từng tập quán trong một đời.

      Cực trọng nghiệp: là những nghiệp đặc biệt quan trọng lấn lướt tất cả nghiệp khác.

      Cận tử nghiệp: là những nghiệp khi gần chết, rất mãnh liệt.

Nghiệp và đổ nghiệp 8

Nghiệp và đổ nghiệp

Nhiều người cho rằng Cận tử nghiệp chi phối và quyết định nhiều nhất đến sự đầu thai của con người nhưng suy cho cùng Cận tử nghiệp chẳng qua là kết quả của 3 nghiệp trên mà quan trọng nhất là Tích lũy nghiệp và Tập quán nghiệp.

Do vậy, trong cuộc sống hằng ngày dù ở hoàn cảnh nào, chúng ta cũng luôn phải tu học, làm phước để xây đắp Cận tử nghiệp tốt đẹp và được sanh vào cõi lành.

3 Giá trị và ý nghĩa tích cực của “nghiệp”

Khái niệm này có lẽ đã khá quen thuộc với các Phật tử, tuy nhiên, không phải ai trong chúng ta cũng hiểu hết giá trị tích cực và lợi lạc của yếu tố nghiệp trong cuộc sống.

Nhiều người đánh đồng chữ “nghiệp” với chữ “định mệnh”, “thiên mệnh”, “tiền định” hay “số phận” của một vài tư tưởng khác, không phải của Phật giáo. Khi chúng ta nói đến chữ nghiệp thì thường hàm ý là xấu, là không tốt. Bởi lẽ, con người chỉ ý thức sâu sắc về nghiệp khi con người rơi vào một hoàn cảnh bi đát đau thương, một hoàn cảnh trái ngang, chua chát, chứ ít ai sung sướng mà có ý thức về nghiệp, dù đó là nghiệp thiện.

Nghiệp và đổ nghiệp 7

Nghiệp và đổ nghiệp

Nét chủ đạo trong thuyết nghiệp của nhà Phật luôn khích lệ con người nỗ lực vươn lên, chuyển hóa hoàn cảnh, chuyển hóa đời mình, làm cho cuộc sống mình ngày một hạnh phúc và tốt đẹp hơn. Một số người mang tư tưởng an phận, ý chí yếu kém, không nỗ lực hành động để chuyển hóa hoàn cảnh, chuyển hóa đời mình mà cam chịu đổ lỗi cho nghiệp quá khứ, đời trước thì đó là lỗi tại họ, chứ thuyết nghiệp của nhà Phật không dạy họ như thế.

  • Chẳng hạn như một người nghèo khổ, với sự nỗ lực, cần cù làm lụng của họ, cũng có thể trở nên khá giả và giàu có. Tương tự vậy, một người ít thông minh nhưng với sự chăm chỉ học tập, “có công mài sắt có ngày nên kim” thì anh ta cũng có thể trở nên một người giỏi.
  • Ngược lại, một người vốn giàu có nhưng suốt ngày ăn nhậu, cờ bạc thì rồi cũng trở nên người nghèo khó; một người sinh ra có bẩm tính thông minh nhưng nếu không chịu học tập, nghiên cứu thì cũng không thể trở nên người tài, người giỏi được.

Chính Albert Einstein đã phát biểu: “Thiên tài chỉ có 1% năng khiếu bẩm sinh, còn 99% là do khổ luyện”.

Vì thế, nghiệp, theo Phật giáo, ta có thể chuyển hóa được, làm chủ được. Ta chuyển hóa được bằng cách phải nỗ lực ý chí mạnh mẽ, phải có sự cố gắng mạnh mẽ, do đó, trong sự báo ứng của nghiệp, sự cố gắng và sự thiếu cố gắng giữ một vai trò chính yếu.

Có thể nói, tất cả những người thành công đều phải trải qua một sự cố gắng nhất định nào đó, một khi có quyết tâm, có ý chí, có sự cố gắng thì nghiệp bắt đầu thay đổi. Do đó, chúng ta phải luôn nỗ lực sống hướng thiện khi tuổi còn xuân, khi sức còn khỏe.

Khi trong tâm có sự bao dung, rộng lượng, nhân từ thì dù nghiệp quả có đến, sức ảnh hưởng của nó lên cuộc sống của chúng ta không đáng kể.

Ngược lại, trong tâm có sự ích kỷ, xấu xa, nhỏ mọn thì khi nghiệp quả đến, dù là nghiệp quả nhỏ, cũng tác động lên cuộc sống của chúng ta đáng kể.

Nghiệp và đổ nghiệp 1

Nghiệp và đổ nghiệp

** Đức Phật từng lấy thí dụ rất thâm thúy là cùng một nắm muối, nếu bỏ vào trong một chậu nước thì nước trở nên mặn đáng kể, nhưng nếu được bỏ vào một hồ nước thì độ mặn của muối trở nên không đáng kể, nước có thể dùng uống được.

** Do đó, mỗi người tạo được cho mình một hồ nước khoan dung, rộng lượng, vị tha và nhân từ như thế thì xã hội này sẽ vơi đi nghiệp quả khổ đau, bất hạnh nhiều lắm.

Tóm lại, chữ nghiệp, theo Phật giáo là những yếu tố do chính con người tạo ra và dĩ nhiên, con người thừa hưởng, đối với những hành động tốt, hoặc chịu lấy, đối với những hành động xấu, kết quả của nó. Tuy nhiên, con người không hẳn phải gặt hái hết những gì mình đã tạo ra, bởi nghiệp mang tính chất duyên sinh. Con người thay đổi thì nghiệp thay đổi, cho nên, Phật giáo nói tu để chuyển nghiệp là vì vậy.

Nghiệp và đổ nghiệp 5

Nghiệp và đổ nghiệp

Nhưng cũng bàn về chữ nghiệp chúng ta thấy có “hiện tượng” người Phật tử tu tập được một thời gian, trong gia đình liên tiếp xảy ra các tai họa. Đã có không ít Phật tử trong và ngoài nước viết email tâm sự, chia sẻ với các giảng sư và nội dung câu hỏi được đăng tải trên các trang web của đạo Phật với nội dung xoay quanh việc không biết lý do gì trong khi bản thân tu can cường mà gia đình thì liên tiếp gặp hoạn nạn như con trai sinh cờ bạc quậy phá, chồng thì có tình nhân bên ngoài hay công việc kinh doanh của gia đình ngày càng sa sút thậm chí lụn bại… Tất cả những quả xấu đó khi trổ ra có khi liên tiếp và được các Phật tử gọi chung là “đổ nghiệp”.

Thực ra, trong kinh sách Phật giáo chưa từng ghi chép về 2 từ này mà vốn dĩ nó được tác giả là các Phật tử sử dụng để giao tiếp, trao đổi và dần dần trở thành từ ngữ được dùng rộng rãi. Cho nên quan niệm sai lầm này cần phải được làm rõ để tránh các mối hiểu lầm nguy hại có thể trở thành chướng ngại vật ngăn cản, phá hoại con đường tu tập của chúng ta .

Nghiệp và đổ nghiệp 4

Nghiệp và đổ nghiệp

Về vấn đề này, chắc hẳn quý vị Phật tử đã hơn một lần biết đến câu chuyện Phật giáo rất thú vị và lôi cuốn, ẩn chứa nhiều triết lý căn bản của nhà Phật có tên Ông trưởng giả kén rể. (Qúy vị có thể đọc truyện theo địa chỉ: http://www.thienlybuutoa.org/TruyenDao/TruongGiaKenRe.htm).

Câu chuyện này là minh chứng điển hình giúp mỗi chúng ta tự trả lời cho mình câu hỏi có hay không cái gọi là “đổ nghiệp”. Theo dõi câu chuyện trên, chúng ta thấy trước việc các con trai lần lượt ra đi khi tuổi đời còn trẻ, ông trưởng giả đã cố chấp khăng khăng cho rằng mình vì tu mà “đổ nghiệp” hay nói cách khác tu mà chẳng được lợi lạc gì chỉ thấy thêm tai họa, đau thương. Từ đó sinh oán ghét đạo Phật, căm hận luôn các tăng ni… Thế nhưng nhờ phước đức đã tu hành trước đó mà ông được Quán thế Âm Bồ tát hóa thân trong hình hài chàng rể giác ngộ, và từ đó tinh tấn tu hành.

Như vậy có thể nói, đã mang nghiệp thì trước sau gì cũng phải trổ quả. Qủa xấu có thể trổ sớm và nhẹ hơn nếu ta tu tập đúng chánh pháp, cũng tương tự quả tốt có thể trở muộn và tốt đẹp hơn. Nếu mang nghiệp mà không tu thì quả trổ có thể đến muộn nhưng lại xấu và nặng nề hơn rất nhiều. Như thế chúng ta nói “đổ nghiệp” là để “bớt nghiệp” và “sạch nghiệp” mới đúng theo tinh thần Phật giáo. Vì thế, là người đệ tử Phật chúng ta cần có bản lĩnh kiên cường và tinh thần vững vàng để tu tập và chuyển hóa nghiệp, mới mong gặt hái quả ngọt trong tương lai.

Nắm vững khái niệm nghiệp và đổ nghiệp trong đạo Phật và cách thức chuyển hóa nó là chúng ta đã có chiếc chìa khóa vàng trong tay dẫn tới kho báu giác ngộ. Nó cũng là thứ vũ khí lợi hại giúp người Phật tử có được ngọn đuốc chánh kiến soi đường và góp phần tôi luyện bản lĩnh gang thép trong tu hành. Có như thế tu mới đắc và nghiệp mới chuyển. Bởi lẽ chẳng phải ai khác, con người là nghệ nhân của chính cuộc đời mình.

Mời bạn xem thêm bài giảng: Đổ nghiệp là gì?Thầy Thích Phước Tiến 

Ban Biên Tập
Ban Biên Tập
Mình thích tìm hiểu về đạo Phật, rất thần tượng Đức Phật Bổn Sư Thích Ca. Có lòng tin vô đối đến sự mầu nhiệm thần chú Đại Bi của Quan Thế Âm Bồ Tát.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *