Nhân duyên vợ chồng vạn sự tùy duyên
Nhân duyên vợ chồng vạn sự tùy duyên
29 Tháng Hai, 2016
Nói phải củ cải cũng nghe
Nói phải củ cải cũng nghe
2 Tháng Ba, 2016

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật

M ùa xuân là mùa của yêu thương, là thời điểm nảy mầm của những lộc hoa mới, lộc quả mới trong thiên nhiên; và lộc tài, lộc đức, lộc hạnh phúc, bình an trong mong ước, hy vọng của mỗi người. Trong những ngày đầu xuân năm mới này, dù ở xa hay gần, chúng ta thường gửi tặng nhau những lời chúc tốt đẹp về sức khỏe, hạnh phúc, tiền tài… như một phong tục truyền thống và trở thành nét văn hóa tinh thần bình dị không thể thiếu trong Tết Nguyên đán cổ truyền của người Việt. Bên cạnh đó, vào sáng ngày mùng 1 Tết, ai ai cũng nao nức cùng đến chốn bình yên và thanh tịnh là mái chùa với mong muốn tìm được sự bình an, gạt bỏ đi những muộn phiền, lo âu của năm cũ và cầu mong những may mắn, hạnh phúc trong năm mới. Tại đây, mọi ranh giới về tuổi tác, địa vị đều bị xóa nhòa, tất cả gặp nhau ở miền tâm thức linh thiêng.

Và đặc biệt hơn cả là sau những ngày Tết ấm cúng, sum vầy, người người, nhà nhà thường đến chùa tổ chức Lễ cầu an vào những ngày đầu tháng Giêng để mong cầu sự bình an cho cả gia đình trong năm mới. Đây không chỉ là nét đẹp văn hóa tâm linh trong đời sống người Phật tử mà còn cho thấy tinh thần nhập thế cũng như sức ảnh hưởng mạnh mẽ của tinh thần từ bi, yêu thương con người của đạo Phật đối với cuộc sống nhân loại từ xưa đến nay.

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật 1

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật

Tuy vậy, cầu an có thể nói là sự biểu hiện cho một dạng khác của ước muốn, trong khi đạo Phật không chú trọng đến ước muốn thuần túy mà chủ trương hành động thực tiễn nên dẫn đến thực tế là không ít người hiểu lầm đạo Phật là đạo của cầu nguyện và van xin, đạo tùy vào tha lực. Để tránh cách hiểu phiến diện đó, trong bài viết này, chúng tôi phân tích cụ thể về ý nghĩa và lợi ích thiết thực của lễ cầu an, chia sẻ đến quý vị Phật tử cùng tham khảo trong những ngày tháng đầu năm đặc biệt ý nghĩa của xuân Bính Thân này.

1 Ý nghĩa lễ cầu an

Theo quan niệm của nhà Phật, ý nghĩa của việc tổ chức lễ cầu an đầu năm không nằm ngoài mục đích để mình và gia quyến thành tâm sám hối tội lỗi, tiêu trừ nghiệp chướng, bỏ ác làm lành và thực hiện những thiện sự như phóng sanh, bố thí, cúng dường Tam bảo…; và phát nguyện hồi hướng công đức của những thiện sự, Phật sự đó để cho bản thân và gia đình tai qua nạn khỏi, tăng khả năng tiêu tai, giảm tội; tăng phúc, bình an, thân tâm được an lạc. Xét rộng hơn trong mối quan hệ đối với dân tộc, đại lễ cầu an mang ý nghĩa cầu cho quốc thái dân an, người người được sống trong cảnh thanh bình, yên ổn. Lễ cầu an đoạn nghiệp được tổ chức vào đầu năm tại các chùa, là nơi có cảnh trí yên tĩnh càng tăng thêm tính hiệu quả cho nội dung tổ chức lễ nghi.

Đức Phật Dược Sư Quang Vương Như Lai với hạnh nguyện cứu khổ độ sanh, giải trừ ách nạn, tật bệnh cho chúng sanh, nên đàn cầu an đầu năm cũng gọi là đàn Dược Sư.

Như chúng ta đã biết, nghiệp lực có sức chiêu cảm rất mạnh mẽ, lôi kéo, dẫn chúng sinh vào thế giới an lạc hay khổ đau. Nghiệp lực của thời quá khứ định hình cho cuộc sống hiện tại của mỗi người. Chính sức mạnh của nghiệp ác quá khứ đã đem đến tai nạn cho bản thân hay gia đình trong hiện tại. Thế nhưng, các việc làm hiện nay như Phật sự, lễ cầu an đều là nghiệp thiện, lành có sức mạnh tiêu tội lỗi, giảm tai ương. Đối với những hoàn cảnh đặc biệt như gia đình có người ốm đau, bệnh nặng… thì việc tiến hành lễ cầu an, và những việc làm thiện khác để mong được phúc, tránh họa, v.v… là điều càng cần thiết.
Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật 2

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật

Đạo Phật bác bỏ quan niệm về một đấng thần linh tối cao có khả năng sắp đặt và định đoạt số phận con người cũng như muôn loài. Nhưng đạo Phật thừa nhận có chư Phật và Bồ-tát là những bậc đã giác ngộ và giải thoát cùng với các thiện thần, toàn thể pháp hội mà trong kinh Phật gọi những gia lực này là bất khả tư nghì: nghĩa là công năng, uy lực của các vị là không thể nghĩ bàn hay luận giải được, đã thường xuyên gia hộ cho chúng sanh, hướng dẫn chúng sanh bỏ ác làm lành, tiến lên con đường giác ngộ giải thoát. Đồng thời, đạo Phật cũng thừa nhận các vị ấy luôn gia hộ cho những người quy y tam bảo, tinh tấn trong việc giữ giới mà mình đã thọ, những người thường xuyên làm việc lành, việc thiện…

Nói cách khác, đạo Phật thuyết minh đạo lý nhân quả là định luật chi phối cuộc sống của mọi người. Nhưng đạo Phật cho rằng, quy luật nhân quả không diễn tiến một cách máy móc mà có sự linh hoạt tùy theo hoàn cảnh nhất định. Nhận thức về hiệu quả của nghi thức cầu an như vậy, không có gì mâu thuẫn với đạo lý nhân quả của Phật giáo. Đồng thời, hiểu một cách cụ thể và thấu đáo về ý nghĩa thiết thực của lễ cầu an như thế, chúng ta mới tránh được cách hiểu sai và có thể thành tâm thực hiện lễ cầu an theo đúng theo tinh thần Phật giáo.

Không chỉ mang ý nghĩa tiêu trừ, giải nghiệp như đã nói ở trên, những việc làm tốt đẹp trong lễ cầu an sẽ tạo nghiệp thiện, người Phật tử vì vậy mà được chư Phật và Bồ Tát gia hộ cho mình và người thân được sống lâu thêm, sắc thân tươi đẹp hơn; được hưởng nhiều phước lành từ ánh sáng từ bi và trí tuệ của đức Phật. Tất cả những điều đó đều nằm trong triết lý nhân quả của đạo Phật và bám rễ sâu vào tư tưởng, suy nghĩ, lối sống của dân ta từ bao đời.

2 Lợi ích thiết thực của lễ cầu an 

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật 3

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật

Khi tham gia lễ cầu an, mọi người sẽ được sống trong những giây phút chánh niệm, quán tưởng và làm theo những lời răn dạy của đức Phật. Mọi phước đức đời này đều đã được vun trồng và chăm chút từ nhiều đời trước, khi biết nói lời ái ngữ, làm việc thiện lành, giàu lòng nhân ái giúp mọi người thì cuộc sống sẽ được phúc, được an lành ở những giây phút hiện tại. Một điều đặc biệt nữa là, trong giờ phút ấy, tự bản thân của mỗi người, từ suy nghĩ đến hành động đều một mực giữ gìn, không tạo ra những điều xấu, ác trong những ngày thiêng liêng ấy để có được một năm mới suôn sẻ mọi điều.

Với lợi ích thiết thực như vậy, lễ cầu an vào những ngày đầu xuân năm mới đã giúp người Phật tử hiểu và thực hiện một cách rất tự nhiên về đạo lý nhân quả, nghiệp báo; tránh suy nghĩ và hành động những điều xấu, ác để một năm mới gặp được những quả ngọt, điều lành.

Cùng với ý nghĩa ấy, trong những ngày này, mỗi người con Phật sẽ lắng lòng nhìn nhận lỗi lầm từ Tham - Sân - Si của tâm và nguyện sẽ sám hối, chừa bỏ để cầu cho một năm mới hạnh phúc, an vui.

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật 4

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật

3 Cầu an có hiệu quả khi nào?

Tất cả những gì trong hiện tại không phải hoàn toàn do nghiệp nhân các đời quá khứ quyết định mà còn do nghiệp nhân trong hiện tại tạo nên, đó là thái độ sống, quan niệm, những suy nghĩ, hành vi tiêu cực hoặc tích cực trong hiện tại của chúng ta. Cho nên không tạo nghiệp nhân xấu, tạo nhiều nghiệp nhân thiện trong hiện tại là thái độ sáng suốt để cải thiện đời sống bất như ý và xây dựng đời sống an vui hạnh phúc cho mình. Đó là cách thức cầu an tích cực. Ta có thể chuyển nghiệp nặng thành nhẹ bằng cách ăn năn sám hối những nghiệp đã tạo và nỗ lực tu tập, tạo các nhân duyên lành làm trở ngại sự hình thành nghiệp quả.

Bằng sự thực hành các thiện pháp, bằng sự tu tập giới, định, tuệ, chúng ta có thể vô hiệu hoá các nghiệp nhẹ mà đáng lẽ chúng ta phải nhận lãnh quả báo. Nếu chúng ta sống đời sống không chơn chánh, đời sống bất thiện (trộm cắp, cướp giật, lừa đảo, chiếm đoạt, mua gian bán lận, giả dối lọc lừa, làm giàu bằng xương máu kẻ khác…), nếu chúng ta sống buông thả không có trách nhiệm đối với bản thân, đối với gia đình, xã hội (rượu chè, cờ bạc, sa đọa, truỵ lạc, làm khổ cho mình và người khác…) thì dù có cầu cho nhiều cũng không an, cầu đến đâu cũng không ai cứu độ được.
Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật 5

Ý nghĩa lễ cầu an đầu năm trong đạo Phật

Cũng tương tự, để đương đầu với bệnh tật, để được khỏe mạnh, tai qua nạn khỏi và an lạc nội tâm, theo đức Phật là mỗi người phải tự trau dồi đời sống đạo đức và trí tuệ, phát huy các hạnh lợi tha, giúp đỡ mọi người, sống an trụ, chánh niệm và tỉnh thức trong từng phút giây của hiện tại. Không hoài vọng về quá khứ để thoát khỏi thế giới kinh nghiệm đau thương. Không hoài vọng về tương lai để không lo âu và sợ sệt. Sống một cách sáng suốt, bình thản trong hiện tại để khắc chế mọi tham ưu ở đời. Người sống được như vậy thì lúc nào cũng “an”, lúc nào cũng khỏe mạnh, cũng hạnh phúc, không cần cầu nguyện và mong mỏi cũng được bình an.

Lễ cầu an vào những ngày đầu năm là một sinh hoạt chính đáng và phù hợp với nhu cầu tâm linh trong cuộc sống đời thường của người Phật tử, đồng thời là nét đẹp văn hóa truyền thống của người Việt mỗi dịp xuân về. Một điều cần nhớ là lễ cầu an như một hình thức cầu nguyện cao thượng, có hiệu quả giúp chúng ta tiêu trừ nghiệp nhân xấu khi và chỉ khi bản thân chúng ta biết sống chân chính, biết làm điều thiện và tạo được nghiệp lành.
Nguồn Blog Phật Giáo
Tác Giả: Diệu Trang
Diệu Trang
Diệu Trang
Biên tập viên chính thức của Blog Phật Giáo. Chuyên viên văn phòng, thích đọc sách, báo và đi du lịch về các miền quê dân dã. Đặc biệt rất thích Phật giáo.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *