5 nguy hiểm cùng cực khi rơi vào tà kiến
5 nguy hiểm cùng cực khi rơi vào tà kiến
5 Tháng Một, 2016
Những điều Phật tử mới quy y cần biết
Những điều Phật tử mới quy y cần biết
7 Tháng Một, 2016

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam

P hát xuất từ Ấn Độ, Phật giáo du nhập và phát triển trên các quốc gia khắp năm châu. Manh nha và bén rễ vào đất nước Việt Nam hàng ngàn năm văn hiến, với con người luôn chan chứa tình yêu quê hương đất nước và giàu lòng nhân ái, vị tha, Phật giáo như hạt giống lành được gieo trồng, đơm hoa thơm trái ngọt trên mảnh đất màu mỡ, tốt tươi.

Theo quy luật, Phật giáo du nhập vào quốc gia nào, vùng đất nào cũng đều có sự điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện địa lý và văn hóa ở đó. Sự dung nạp uyển chuyển đó làm cho Phật giáo vừa luôn giữ được giá trị riêng, vừa phát triển hài hòa trong sự đa dạng văn hóa của mỗi cộng đồng xã hội.

Tại Việt Nam, Phật giáo được tiếp nhận cùng với quá trình Việt hóa, tức là quá trình “biến” Phật giáo trở thành Phật giáo của Việt Nam và để rồi trong tâm thức của mỗi người dân đất Việt, ai ai cũng xem Phật giáo là tín ngưỡng của mình, của cha ông mình, của truyền thống dân tộc mình, và gọi là Đạo Phật Việt Nam.

Thật vậy, đạo Phật đã khẳng định được vị thế trong lòng dân tộc Việt Nam với thời gian tồn tại, phát triển và gắn bó thăng trầm cùng lịch sử hào hùng của đất nước gần hai ngàn năm. Cho dù thời đại nào, Phật giáo Việt Nam cũng đều đóng góp quan trọng cho đất nước về nhiều mặt: văn hoá, chính trị, quân sự, ngoại giao…
Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam 1

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam

Đồng thời tư tưởng từ bi, yêu thương con người, tinh thần nhân bản, nhân văn… cùng các học thuyết hàm chứa triết lý sâu sắc của Phật giáo đã hoà nhập, thích nghi và ăn sâu vào đời sống tâm linh, văn hoá của người dân Việt. Bởi vậy, có những đặc điểm riêng biệt làm cho Phật giáo ở Việt Nam linh hoạt, phong phú mà rất gần gũi, đời thường với các đặc trưng có thể nhận biết như sau:

1 Dung hợp các tín ngưỡng truyền thống  

Thuở sơ khai, cũng như phần đông các dân tộc trên thế giới, người Việt với nền văn minh nông nghiệp đã tín ngưỡng và tôn thờ tất cả những sức mạnh hữu hình hay vô hình mà họ cho là có thể giúp đỡ họ hoặc làm hại đến đời sống của họ như mây, mưa, sấm, sét, lửa, gió… Trong bối cảnh tín ngưỡng đa thần này, Phật Giáo đã du nhập và nhanh chóng hoá thân qua hình ảnh của bộ tượng Tứ Pháp ở chùa Dâu, ngôi chùa Phật Giáo đầu tiên của Việt Nam ở Luy Lâu (Hà Bắc ngày nay), đó là bộ tượng Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi và Pháp Điễn: hình ảnh sống động và gần gũi với người dân nông thôn trong việc cầu xin phước lộc, cầu đảo, cầu siêu, cầu xin tất cả những gì mà cuộc sống con người đòi hỏi.

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam 2

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam

Cùng với đó, Phật Giáo được tiếp cận và dung hợp khéo léo với tín ngưỡng thờ cúng Tổ tiên, thờ Thần, thờ Mẫu… nhưng vẫn giữ vai trò chủ đạo: “tiền Phật, hậu thần”. Điều này được thể hiện rất rõ qua việc bài trí tượng thờ trên chính điện chùa Phật giáo: chư vị Phật được tôn trí ở gian giữa là đại hùng bảo điện; chư vị thánh tổ của Lão giáo, Nho giáo, được an trí ở hai bên. Ngoài ra, còn tôn trí cả tượng của các vị Thiên hoàng Ngọc đế, Thập điện Diêm vương. Đặc biệt, trong khuôn viên thờ tự của chùa, nhất là các chùa ở vùng Bắc Bộ, luôn có phủ Mẫu (cũng gọi là điện Mẫu) thờ chư vị thánh Mẫu và đức thánh Cha (Trần Hưng Đạo hiển thánh).

2 Là thành tố trong Tam giáo đồng nguyên

 Phật giáo Việt Nam dung hợp cùng tinh thần Nho giáo, Lão giáo để trở thành “Tam giáo đồng nguyên” nhằm hộ trì quốc gia, dân tộc. Đó là sự kết hợp trí tuệ để hài hoà và cùng phát triển. Từ những buổi đầu xây dựng nền phong kiến độc lập chúng ta đã thấy các vị danh tăng Phật giáo thông hiểu Nho giáo, uyên thâm Lão giáo, và vận dụng tam giáo nhuần nhuyễn trong cuộc sống, tu hành của mình. Các vị ấy hành trì Phật pháp, tham gia chính sự bàn quốc kế dân sinh như một vị thạc Nho, khi xong việc lớn lại rút về núi rừng thanh bạch ẩn tu như một Đạo sỹ. Đây là điều hiếm có ở đặc trưng văn hóa mà chưa từng thấy của bất kỳ một dân tộc nào.

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam 3

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam

3 Gắn bó với dân tộc

Gắn bó với dân tộc nói cách khác là tinh thần nhập thế, đó là tinh thần vượt qua những ngăn cách của địa lý, văn hóa, tôn giáo, ý thức hệ, thời gian, không gian tạo nên sự gắn bó mật thiết giữa “đạo” và “đời” mặc dù Phật giáo vốn là một tôn giáo xuất thế. Phật giáo nhập thế để xây dựng đất nước thịnh trị, cũng là cứu giúp chúng sinh chứ không chỉ thuyết suông giáo lí. Và nhập thế mà Đạo vẫn là Đạo. Trên tinh thần đó, Phật giáo Việt Nam đồng hành phù trợ cùng dân tộc trong những giai đoạn thăng trầm của đất nước trước họa xâm lăng.

Nhiều vị thiền sư, đồng bào Phật tử đã chung lưng đấu cật với dân tộc, chống giặc, bảo vệ non sông, tranh đấu cho công bằng và tự do, tiêu biểu như: Lý Công Uẩn – một vị sư xả pháp, xuất tu để ra đời làm bậc quân vương khai mở triều đại nhà Lý, và Trần Nhân Tông – một vị hoàng đế từ bỏ ngai vàng để vào núi ẩn tu trở thành vị Tổ sư của Phật giáo đời Trần. Nhà nho Lê Quát, học trò Chu Văn An, đã từng lấy làm tức giận vì thấy toàn dân theo Phật mà nói: “Phật chỉ lấy điều họa phúc mà động lòng người, sao mà sâu xa và bền chắc đến như vậy?
Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam 4

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam

Trên từ vương công, dưới đến thứ dân, hễ làm cái gì thuộc về việc Phật, thì hết cả gia tài cũng không tiếc. Nếu hôm nay đem tiền của để làm chùa, xây tháp thì hớn hở vui vẻ, như trong tay đã cầm được cái biên lai để ngày sau đi nhận lại số tiền trả báo lại. Cho nên, trong từ kinh thành ngoài đến châu phủ, đường cùng, ngõ hẻm, chẳng khiến đã theo, chẳng thề mà tin; hễ chỗ nào có nhà thì ở đó có chùa Phật; bỏ đi thì làm lại, hư đi thì sửa”.

Khi đất nước hòa bình và bước vào hội nhập, Phật giáo với tinh thần bao dung, từ bi đã luôn chia sẻ những khó khăn, hỗ trợ những người gặp hoàn cảnh khốn khó, gặp thiên tai, địch họa để chung tay góp phần ổn định xã hội, xóa đói giảm nghèo và phát triển kinh tế xã hội. Khi đất nước hòa bình cũng là thời điểm văn hóa dân tộc được điểm tô và phát triển. Những mái chùa cong vút gần gũi, duyên dáng, tượng Quan Âm nghìn mắt, nghìn tay, các bộ tượng La Hán với những đường nét tinh xảo, sống động dưới con mắt thán phục và cung kính của du khách quốc tế, những lễ hội rộn ràng và những áng văn chương trác tuyệt… mãi mãi là niềm tự hào của người Việt Nam. Đó chính là một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc, nét đặc trưng tinh hoa văn hóa của riêng người Việt.

4 Đoàn kết nội bộ

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam 5

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam

Phật giáo Việt Nam luôn có tinh thần đoàn kết, gắn bó nội bộ chặt chẽ. Tuy có nhiều tông phái Phật giáo cùng tồn tại và phát triển, nhưng tất cả đều sinh hoạt trong một tổ chức chung là Giáo hội Phật giáo Việt Nam. Năm 1981, trải qua một năm vận động thống nhất, 9 tổ chức, hệ phái Phật giáo trên toàn quốc đã thống nhất thành lập tổ chức Giáo hội Phật giáo Việt Nam.

Trong Hiến chương của mình Giáo hội Phật giáo Việt Nam khẳng định Giáo hội Phật giáo Việt Nam là tổ chức Giáo hội duy nhất đại diện cho tăng ni, Phật tử Việt Nam trong và ngoài nước”

Ngoài ra, Phật giáo Việt Nam còn đoàn kết với các tầng lớp trong xã hội và đoàn kết với các tôn giáo bạn để chung tay xây dựng và phát triển đất nước. Đây là điều chưa có một tổ chức Phật giáo nước ngoài nào có thể làm được.

5 Ảnh hưởng của Phật giáo trong ca dao, tục ngữ

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam 6

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam

Trải qua hơn 2000 năm du nhập và phát triển, Phật giáo Việt Nam đã có sự ảnh hưởng sâu rộng trong các lĩnh vực của đời sống, trong đó có nền văn hóa, văn học dân gian người Việt. Một bộ phận của nền văn học ấy là ca dao – tục ngữ đã thấm đượm tinh thần từ bi và hàm chứa triết lý sâu sắc của nhà Phật; được nhắc đến thường xuyên trong lời ăn tiếng nói của quảng đại quần chúng như: “ở hiền gặp lành”, “ác giả ác báo, hại nhân nhân hại”, “gieo gió, gặt bão”, “làm phúc được phúc, làm ơn được ơn”…

Tư tưởng Phật giáo ăn sâu vào đời sống của người dân khiến người ta không còn phân biệt đâu là đạo đức xã hội, đâu là đạo đức tôn giáo. Qua bộ lọc văn hóa dân gian, những giáo lý kinh điển của nhà Phật như thuyết nhân quả, luân hồi, quan niệm về chữ tâm, chữ duyên, về hạnh phúc – khổ đau cùng tinh thần từ bi vô ngã đã được truyền bá sâu rộng trong nhân dân theo một phong cách thích hợp và dễ thẩm thấu đối với đại đa số người bình dân Việt nam. Nó đã góp phần tạo dựng nên nền văn hoá Việt Nam đậm đà bản sắc dân tộc.

6 Khuynh hướng thiên về nữ tính

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam 7

Đạo Phật thật tuyệt vời trên đất nước Việt Nam

Các vị Phật Ấn Độ xuất thân vốn là đàn ông, sang Việt Nam biến thành Phật Ông – Phật Bà. Bồ tát Quán Thế Âm đã được biến thành Phật Bà Quan Âm với nghìn mắt nghìn tay – vị thần hộ mệnh của cư dân khắp vùng sông nước Đông Nam Á (nên còn gọi là Quan Âm Nam Hải). Ở một số vùng, ngay cả Phật tổ Thích Ca cũng được coi là phụ nữ (người Tày Nùng gọi là “Mẹ Pựt Xích Ca”). Người Việt Nam còn tạo ra những “Phật bà” riêng của mình: con gái nàng Man, tương truyền sinh vào ngày 8-4 được xem là Phật Tổ Việt Nam, bản thân bà Man trở thành Phật Mẫu. Rồi còn những vị Phật bà khác nữa như Quan Âm Thị Kính, Phật bà chùa Hương. Lại còn rất nhiều các bà bồ tát như Bà Trắng chùa Dâu, các thánh mẫu… Việt Nam có khá nhiều chùa chiền mang tên các bà: chùa Bà Dâu, chùa Bà Đậu, chùa Bà Tướng, chùa Bà Dàn, chùa Bà Đá, chùa Bà Đanh… Đây chính là biểu hiện tư tưởng đề cao sức mạnh của người phụ nữ, nét độc đáo và đặc sắc của văn hóa Việt Nam trong sự hòa nhập với Phật giáo.

Nếu thời gian là thước đo của chân lý thì với bề dày lịch sử và quá trình hòa nhập uyển chuyển của mình, Đạo Phật đã khẳng định chân giá trị trên mảnh đất Việt Nam này. Với những đặc điểm nổi bật tạo nên nét đặc trưng riêng, Phật giáo Việt Nam đã, đang và sẽ vẫn đóng vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, sẽ mãi giữ một vị trí vững vàng trong lòng dân tộc Việt Nam, trở thành giá trị tinh thần vô giá cho người dân trên xứ sở này.

Trong bối cảnh đất nước đang chuyển mình để hòa nhập vào trào lưu phát triển với thế giới, Việt Nam cần phải mở cửa để giao lưu với bạn bè quốc tế, là cửa ngõ tiếp thu và học tập những tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại. Điều đó sẽ dẫn đến sự du nhập nhiều luồng văn hóa ngoại lai. Trong đó có cái tốt, có cái xấu. Nếu chúng ta tiếp tục gìn giữ và phát triển một nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong đó có sự hài hòa giữa “đời” và “đạo Phật” chắc chắn sẽ giúp chúng ta nhận định, chắt lọc cái tốt, cái hay và cũng là liều thuốc tốt nhất giúp chúng ta chống lại sự mê tín phát sinh từ bản địa.
Nguồn Blog Phật Giáo
Tác Giả: Diệu Trang
www.blogphatgiao.com
Diệu Trang
Diệu Trang
Biên tập viên chính thức của Blog Phật Giáo. Chuyên viên văn phòng, thích đọc sách, báo và đi du lịch về các miền quê dân dã. Đặc biệt rất thích Phật giáo.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *