Bốn cốt lõi của chánh tinh tấn
Bốn cốt lõi của chánh tinh tấn
2 Tháng Ba, 2017
Lý duyên khởi và bài học sâu sắc về cuộc sống
Lý duyên khởi và bài học sâu sắc về cuộc sống
4 Tháng Ba, 2017

Cái chết có thực sự đáng sợ?

Cái chết có thực sự đáng sợ?

Cái chết có thực sự đáng sợ?

Khi viết về câu chuyện tình yêu giản dị của cặp đôi nhân vật trong tác phẩm để đời Rừng Na Uy của mình, nhà văn nổi tiếng người Nhật Bản Murakami Haruki đã nói về mối liên hệ mật thiết giữa sự chết – sự sống như thế này: “Sự chết không là đối nghịch của sự sống, mà là một phần của sự sống”. Vậy Cái chết có thực sự đáng sợ?

Chân lý đời thường giản đơn này đã góp phần tạo cho tác phẩm dư âm vang vọng mãi. Nhưng có thể nói trong cuộc sống, không phải ai cũng đủ tuệ giác để nhận ra điều đó, nhất là ở vào thời điểm mà chẳng một ai mong muốn trong đời: khi “tử thần” gõ cửa. Vậy bản chất cái chết có thực sự đáng sợ đến vậy? Phân tích dưới góc nhìn của đạo Phật sẽ cho chúng ta một cái nhìn thật sự khoa học, đúng đắn về tính tất của sự chết trong sự thừa nhận mặc nhiên: “Cái chết là một phần của sự sống”.

Cái chết có thực sự đáng sợ? 5

Cái chết có thực sự đáng sợ?

1 Chết – là quy luật cuộc đời

Mỗi khi suy nghĩ về cái chết, người viết nhớ đến câu chuyện có thật rất nổi tiếng mà những người Phật tử đều biết đến.

                   Kisa Gotami là một phụ nữ trẻ có một đứa con trai chưa đến 7 tuổi đã chết. Một điều rất tự nhiên, nàng đã thương tiếc và quyến luyến con của mình trong một tâm trạng sầu khổ cùng cực. Nàng bế đứa con đã chết đi khắp làng và cầu xin mọi người hãy làm cho nó sống lại.

Cuối cùng, Gotami đã tìm đến với Đức Phật. Lúc đó, Đức Phật biết rằng Gotami là một người đang bị quẫn trí và chắc chắn nàng sẽ không bao giờ chịu lắng nghe những lời giải thích trí tuệ của Ngài về bản chất của cái chết. Thay vào đó, Đức Phật đã mong muốn rằng, chính bản thân nàng cần phải nhận thức được sự thật này.

Vì vậy, Đức Phật đã nói là Ngài sẽ giúp cho Gotami cứu sống đứa con của nàng nếu như nàng có thể mang về cho Ngài một nắm hạt cải trắng (tức hạt mù tạc) từ nhà của một người nào đó chưa từng bị mất đi người thân yêu của mình. Kisa Gotami đã đi từ ngôi nhà này sang ngôi nhà khác và mọi người đều hoan hỷ trao cho nàng những hạt cải trắng.

Cái chết có thực sự đáng sợ? 8

Cái chết có thực sự đáng sợ?

Tuy nhiên, những người đó cũng đã nói với Kisa Gotami rằng: Tất cả mọi người ai cũng đều chứng kiến qua cái chết của một người thân đã từng sống với mình. Khi ngày sắp sửa trôi qua, Kisa Gotami đã trở nên thấm mệt, nổi sầu khổ cùng cực của nàng phần nào cũng đã dịu bớt đi. Bây giờ tâm trí của Gotami đã có thể hiểu được rằng, cái chết là một hiện tượng tất yếu trước sau gì cũng phải xảy đến đối với bất cứ một người nào đã sanh ra trong cuộc sống này. Con trai của nàng đã được sanh ra và đã chết đi, đây là một điều rất tự nhiên. Thậm chí, nếu Đức Phật có làm cho con trai của Gotami sống lại thì cuối cùng rồi nó cũng phải chết theo một cách nào đó. Khi đã nhận thức được như vậy, Gotami bắt đầu hiểu rằng sự hiện hữu của con người chẳng có một ý nghĩa nào cả. Sau đó, nàng đã mai táng đứa con trai của mình rồi quay lại tìm Đức Phật.

Sau đó, Gotami đã trở thành một Tỳ-kheo Ni. Tiếp đến, nàng đã nhanh chóng nhận thức được niềm hạnh phúc cùng tột. Chính cái chết của con trai mình đã làm cho Kisa Gotami nhận thức được niềm hạnh phúc này. Nàng đã nhận thức được rằng, cái chết vẫn luôn song hành với sự sống và xảy đến rất nhanh liền sau sự sống.

                             Sau đó một vài thế kỷ, câu chuyện về Trang Tử – một nhà triết học vĩ đại cũng là đã thể hiện quan điểm tương tự. Khi vợ của Trang Tử chết, những người bạn của ông tìm đến để an ủi đều bị một cú sốc tâm lý gây choáng váng khi họ thấy ông đang ngồi hát bên ngoài túp lều của mình, tay vừa gõ nhịp lên một cái chậu. Lúc đó Huệ Tử (bạn tri kỷ của Trang Tử) đã la lên: “Ông đã sống với người ta, người ta nuôi con trai cả của ông khôn lớn thành người, đến khi người ta chết, ông không rơi một giọt nước mắt trên thi hài của người quá cố. Như vậy còn chưa đủ xấu xa sao? Cơ sự đã như thế, lại còn ngồi gõ nhịp lên chậu mà hát”. “Không có gì cả”

       Trang Tử đáp. “Khi bà ấy đã chết rồi, tôi không thể nào giúp cho bà ấy sống lại được. Tuy nhiên, tôi cũng nhớ rằng trước khi được sanh ra, bà ấy đã từng hiện hữu trong một trạng thái không có hình thể như là một điều kiện bản năng hay thậm chí là không thuộc về một loại vật chất nào cả. Vật chất đã kết hợp với tinh thần để làm ra một hình thể giả tạm và cuối cùng bà ấy được sanh ra. Bây giờ, sự kết hợp giữa vật chất và tinh thần đã thay đổi và bà ấy chết. Sự chết của bà ấy giống như trạng thái thay đổi từ tuần trăng này sang tuần trăng khác, giống như trạng thái luân phiên của 4 mùa xuân, hạ, thu, đông. Khi bà ấy đang nằm ngủ vĩnh viễn ở đó, nếu tôi khóc lóc và than van thì không khác gì việc tôi tự tố cáo mình là dốt nát trước những qui luật tự nhiên này.Vì vậy tôi đã hát”. 

Cái chết có thực sự đáng sợ? 2

Cái chết có thực sự đáng sợ?

Các câu chuyện trên đã cho chúng ta một cái nhìn xác thực, khiến cái chết trở nên rất bình thường với con người như đúng bản chất hiện hữu của nó. Từ câu chuyện trên mà quán sát ở đời chúng ta thấy, có niềm vui nào sánh được hạnh phúc của người mẹ khi chứng kiến đứa con mình mang nặng 9 tháng 10 ngày ra đời sau cơn đau đớn trở dạ tột cùng. Nhưng rồi những đứa trẻ ấy cũng giống như bất cứ ai trên đời, sẽ lớn lên, trưởng thành và cuối cùng cũng từ giã cõi đời.

Đó là bản chất cuộc sống của một con người. Đó là sự thật giản dị như thiên nhiên vô thường với bốn mùa xuân – hạ – thu – đông trong lời Trang Tử đã nói vậy.

Xem thêm: Cái đẹp nào cũng mong manh

2 Chết là tái sanh

Theo đạo Phật, chết là sự tan rã của uẩn. Những uẩn này là thọ, tưởng, hành, thức, và sắc hay vật chất. Bốn nhóm đầu thuộc về tinh thần hay nama, họp thành đơn vị của thức. Nhóm thứ năm, rupa là vật chất hay vật lý uẩn. Sự phối hợp của tâm vật lý đó theo quy ước được đặt cho một cá nhân, một con người hay cái Tôi.

  • Cho nên những cá thể hiện hữu như thế không phải là những cá nhân nào mà là hai thành phần cấu tạo cơ bản của tinh thần và vật chất. Chúng ta không coi năm uẩn là những hiện tượng mà là một thực thể vì lẽ do cái tâm tự lừa dối của chúng ta, do ham muốn bẩm sinh của chúng ta cho những thứ nói trên là của ta để thoả mãn cái Ngã quan trọng của chúng ta.
Cái chết có thực sự đáng sợ? 7

Cái chết có thực sự đáng sợ?

  • Thức và ba nhóm của yếu tố tinh thần (Thọ, Tưởng, và Hành), tạo thành Nama hay đơn vị của thức, biến chuyển không ngừng, nổi lên rồi biến đi không cùng một khuôn mẫu vì những khuôn mẫu đó cũng biến hóa luôn. Chúng phải lập lại ngay một nền tảng tự nhiên mới (Sắc) – một lớp vật chất tươi tốt như trước – để hoạt động điều hòa. Nghiệp quả hành động như một định luật, và định luật này điều khiển việc sắp xếp năm uẩn sau khi chết. Kết quả là “tái sanh” .

Trong thế giới tự nhiên, cái gì có sanh ra đều có mất đi, có tồn tại phải có ngày kết thúc, điều đó không thể miễn cưỡng hoặc thay đổi được.

Đức Phật nói: “Từ vô thủy kiếp đến nay, con người đã từng sanh ra, đã từng sống, đã từng chết không phải chỉ có trong hiện kiếp này.Vì thế, khi có mặt trên thế gian, chết là kết thúc tự nhiên không thể tránh khỏi. Hãy nghĩ rằng chết đều dành cho mọi người, mọi sinh linh, mọi động vật, đó là luật công bằng”.

Tóm lại, sự phối hợp của năm uẩn gọi là sanh và sự hiện hữu của những uẩn đó được gọi là đời sống. Sự tan rã của chúng gọi là chết (tử), và sự tái phối hợp của những uẩn ấy gọi là tái sanh.

Do đó, với người Phật Tử, chết chẳng là gì cả mà chỉ là tạm chấm dứt một hiện tượng tạm thời. Chết chưa phải là một sự hủy diệt hoàn toàn của cái được gọi là chúng sanh.

3 Nguyên nhân cái chết

           Theo Đạo Phật, Chết xảy ra do một trong bốn nguyên nhân sau đây

I. Mạng căn (hay thọ mạng) của chúng sanh mỗi loài đã hết. Cái chết này là mạng triệt (Ayukkhaya).

II. Sức hành của Nghiệp tạo nên đời sống đã kiệt. Cái chết này gọi là Khamma-kkhaya (Nghiệp dĩ).

III. Sự chấm dứt cùng một lúc của hai nguyên nhân trên – Ubbayakkhaya.

IV. Cuối cùng có thể do những hoàn cảnh bên ngoài như tai nạn, biến cố bất ngờ, hiện tượng thiên nhiên, hay Nghiệp quả từ kiếp trước không đề cập tại điều II. Cái chết này gọi là Upacchedake.

Cái chết có thực sự đáng sợ? 3

Cái chết có thực sự đáng sợ?

           Ví dụ sau để giải nghĩa bốn trường hợp chết trên đây: Một ngọn đèn dầu có thể tắt do một trong bốn nguyên nhân:

I. Bấc trong ngọn đèn đã cháy hết. Điều này giống như cái chết vì thời gian cho một kiếp đã hết.

II. Dầu đã cạn giống như Nghiệp lực đã hết.

III. Dầu và bấc đã cháy hết cùng một lúc giống như cái chết do cả hai nguyên nhân phối hợp đề cập tại I và II.

IV. Hiệu quả của các yếu tố bên ngoài như gió thổi làm đèn tắt – giống như chết do các nguyên nhân ngoại cảnh.

]Cho nên, Nghiệp quả không phải là nguyên nhân duy nhất của cái chết. Có những nguyên nhân bên ngoài gây ra cái chết. Giáo lý của Đức Phật minh định rõ ràng Nghiệp quả không thể giải thích tất cả những việc xẩy ra trong đời sống của chúng ta.[/blockquote

4 Hãy đối diện với cái chết

Có câu: “Con chim sắp chết, tiếng kêu bi thương; con người sắp chết thì nói lời phải”.

Khi sắp sửa từ giã cõi đời, con người đều mong ước mình làm được nhiều điều tốt đẹp, vuông tròn đạo nghĩa với cha mẹ, trách nhiệm với gia đình…; lúc ấy họ trở nên bao dung, nhân ái và vị tha hơn… Khi nhận biết điều đó trước sau gì cũng sẽ xảy ra, không có nghĩa là người Phật tử xem cuộc đời là ảm đạm, thê lương. Ngược lại, khi ấy ta có thêm dũng cảm đối diện với sự thật.

Cái chết có thực sự đáng sợ? 4

Cái chết có thực sự đáng sợ?

Người ta thường nói, trước mọi khó khăn, sợ hãi hãy đối diện và đi xuyên qua nó. Đó là chúng ta tự xây cho mình bức tường thành tinh thần vững chãi để có sức mạnh đương đầu với mọi nỗi sợ hãi và âu lo kể cả về tuổi già lẫn bệnh tật… Trong mối tương quan với cái chết, khi làm được điều ấy chúng ta có nhiều lợi lạc:

          ** Thứ nhất, biết rằng một ngày nào đó, cái chết sẽ cướp mạng sống của ta, chúng ta sẽ có thêm can đảm và tự tin để làm tròn bổn phận và trách nhiệm với gia đình. Những việc gì có thể làm được hôm nay, không để đến ngày mai. Chúng ta sẽ không phí phạm thì giờ vào những điều vô bổ mà sống một cách hữu ích hơn. Những bổn phận đối với vợ, chồng và con cái, cha mẹ được thực thi đúng lúc. Khi ấy, nếu không may cái chết có đến “bất đắc kỳ tử” thì chúng ta cũng chẳng có gì phải ân hận hay luyến tiếc.

          ** Thứ hai, chúng ta biết một kiếp người cũng lận đận ba chìm bảy nổi với bao thăng trầm buồn vui sướng khổ, đến lúc không đủ duyên để duy trì thì thân thể tan rã. Tất cả các pháp hễ có biểu hiện sinh khởi, có tồn tại thì đều có kết thúc nhưng chết là kết thúc tạm thời để biểu hiện sang một cuộc sống mới, chứ không phải là chấm dứt vĩnh viễn.

Nếu làm được nhiều việc tốt, nhiều điều thiện lành, hiểu Phật pháp, sống tốt đời đẹp đạo thì cuối đời chúng ta sẽ vui sướng mỉm cười ra đi nhẹ nhàng.

Đức Phật đã dạy rằng, đúng theo luật nghiệp báo, “người ta sẽ phải gặt lấy những gì mình đã gieo”. Những hạt giống thiện chúng ta tạo trong một đời, còn lại và biểu hiện qua kiếp sau có sức mạnh đẩy chúng ta đến chỗ tương ứng để thọ quả.

Cái chết có thực sự đáng sợ? 1

Cái chết có thực sự đáng sợ?

Thứ ba, dù là hoàng tộc hay bình dân, giàu hay nghèo, mạnh hay yếu, nơi an nghỉ cuối cùng của thân xác con người là ở trong quan tài chôn sâu sáu tấc, hoặc trong bình đựng tro cốt, hoặc ở dưới dòng nước sâu. Vì vậy, khi còn sống chúng ta không nên quá tham lam của cải, danh vị, chức quyền để đến khi chưa kịp hưởng thụ giây phút thảnh thơi thì đã phải lìa xa cõi đời hoặc khi chết đi chúng ta cũng chẳng thể mang theo những thứ của cải ấy xuống mồ sâu.

Thay vì để hết tâm sức vào lo giữ của tiền, chúng ta hãy thả lỏng thân tâm và dành một phần cho từ thiện, công quả… Khi ấy, chúng ta đang tạo phước báu vô lượng để khi nghiệp lực đã hết ta có thể ra đi nhẹ nhàng và thảnh thơi.

Thứ tư, nói về cái chết, Đạo Phật khuyến khích chúng ta nên sống trong suy ngẫm về những nhân tố sau đây:

           Tôi sống với tuổi của tôi, tôi không lo già;

           Bệnh tật là lẽ thường, tôi không quá nghĩ về nó;

           Tôi gánh chịu Nghiệp quả của tôi và tôi không thoát khỏi Nghiệp lực;

            Chết là lẽ thường tôi không quá lo nghĩ về cái chết;

            Tất cả những gì dễ thương và thích thú của tôi sẽ thay đổi và bỏ tôi.

Qua bài chia sẻ: Cái chết có thực sự đáng sợ? Chúng ta thấy rằng khi con người nhìn thấy đời sống của mình chỉ là một giọt nước trong con sông dài, họ sẽ cố gắng để góp sức, dù là ít ỏi vào dòng đời vĩ đại. Sự bình tâm suy ngẫm về cái chết với ý nghĩa trên, chúng ta có thêm sức mạnh để khuất phục sợ hãi, tuổi già, bệnh tật, cái chết, và chia ly. Bởi lẽ chân lý ở đời: “Sẽ không buồn những buổi chiều/ Khi mình đã sống rất nhiều… ban mai”.
Ban Biên Tập
Ban Biên Tập
Mình thích tìm hiểu về đạo Phật, rất thần tượng Đức Phật Bổn Sư Thích Ca. Có lòng tin vô đối đến sự mầu nhiệm thần chú Đại Bi của Quan Thế Âm Bồ Tát.

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *